CSE Sisteminde Açık Erişim Dergiler

akademidelisi2 — Sat, 10 May 2025 07:00:30 +0000

Bilimsel bilginin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamak amacıyla geliştirilen açık erişim (open access) modeli, akademik dünyada önemli bir devrim yaratmıştır. Bu model sayesinde araştırmacılar, öğrenciler ve genel kamu; ücret ödemeden veya abone olmadan bilimsel yayınlara erişebilmektedir. Açık erişim dergiler, yayınlanan içeriklerin dijital ortamda sınırsız ve ücretsiz olarak sunulması esasına dayanır. Bu bağlamda, Council of Science Editors (CSE) stilinde yapılan akademik çalışmalarda, açık erişim kaynakların doğru biçimde alıntılanması ve etik çerçevede kullanılması büyük önem taşır. Bu yazıda, CSE sisteminde açık erişim dergilerin nasıl kaynak gösterileceği, DOI ve erişim tarihi kullanımı, açık erişim lisanslarının belirtilmesi, sık yapılan hatalar ve akademik yazımda bu dergilerin yeri detaylı biçimde ele alınacaktır.

Açık Erişim Dergi Nedir?

Açık erişim dergi, içeriklerinin tamamını ücretsiz olarak internet üzerinden erişime açan bilimsel yayınlardır. Bu dergilerde:

Yayınlar abonelik olmadan erişilebilirdir.
Okuyucudan ücret alınmaz.
Telif hakkı genellikle yazarda kalır.
İçerikler Creative Commons gibi lisanslarla korunur.

Örnek açık erişim dergiler:

PLOS ONE
BMC Biology
eLife
Frontiers in Genetics
Scientific Reports (Nature)

CSE Formatında Açık Erişim Kaynak Gösterimi

CSE stilinde, açık erişim dergiler tıpkı geleneksel hakemli dergiler gibi kaynak gösterilir. Ancak erişim türü (açık erişim) vurgulanmaz; çünkü CSE için önemli olan erişim durumu değil, yayının bilimsel niteliğidir.

Kaynakça Örneği (Ad-Tarih Sistemi):

Yazar Soyadı Adının Baş Harfi. Yıl. Makale başlığı. Dergi adı. Cilt(Sayı):Sayfa aralığı. https://doi.org/xxxx

Örnek:

Özdemir B, Arıkan H. 2023. Urban heat island impact on respiratory health. PLoS One. 18(6):e0287421. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287421

Metin içi atıf:

(Özdemir ve Arıkan 2023)

CSE’de DOI Kullanımı

DOI (Digital Object Identifier), açık erişim dergilerde en çok kullanılan dijital tanımlayıcıdır. CSE stiline göre açık erişim dergilerde:

DOI varsa mutlaka kullanılmalıdır.
URL yerine DOI tercih edilmelidir.
DOI başında “https://doi.org/” biçiminde yazılmalıdır.

Yanlış:
doi:10.1371/journal.pone.0287421

Doğru:
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0287421

Erişim Tarihi Kullanımı

Eğer açık erişim dergi içeriği sabit değilse veya DOI sunmuyorsa, CSE erişim tarihinin belirtilmesini önerir.

Örnek:

Çelik M. 2022. Genetic variation in Mediterranean flora. Front Plant Sci. [accessed 2023 Dec 10]. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpls.2022.1011211/full

Creative Commons ve Açık Lisanslar

CSE, kaynakçada Creative Commons lisanslarının belirtilmesini zorunlu kılmaz. Ancak metin içinde kullanılan figür, tablo veya görsel içerikler için bu lisansın türü not edilmelidir.

Metin içi açıklama:

Şekil 2, Creative Commons Attribution 4.0 International lisansı ile yayımlanan (Yılmaz 2022) çalışmadan alınmıştır.

Açık Erişim Yayınların Güvenilirliği

CSE, yalnızca bilimsel, hakemli ve güvenilir açık erişim dergilerin kullanılmasını önerir. Bu nedenle:

Predatory (yağmacı) dergilerden uzak durulmalıdır.
Yayının ait olduğu derginin DOAJ (Directory of Open Access Journals) gibi dizinlerde taranıp taranmadığı kontrol edilmelidir.
Yayıncı kurulu, editör kadrosu, ISSN bilgileri gibi detaylara dikkat edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Hata	Açıklama	Doğru Uygulama
DOI yerine URL kullanmak	Kalıcı erişim garanti edilmez	DOI tercih edilmeli
Açık erişim olduğu için kaynak göstermemek	Bilimsel etik ihlali olur	CSE stiline uygun alıntı yapılmalı
DOI’yi eksik yazmak	DOI geçersiz olur	“https://doi.org/” ile başlanmalı
Erişim tarihi belirtmemek	İçerik değişebilir	[accessed gün ay yıl] yazılmalı

Açık Erişim Makalelerde Görsel Kullanımı

Açık erişim makalelerden alınan tablo, grafik ve görseller için CSE şunları önerir:

Görsel altına lisans türü ve kaynak bilgisi eklenmeli
Yayıncının veya yazarın adı belirtilmeli
İzin alınması gerekiyorsa belirtilmeli

Şekil altı örneği:

Şekil 3. DNA metilasyon profili (Kaynak: Yıldız 2023, CC BY 4.0 lisansı ile).

Açık Erişim Dergilerle Literatür Taraması

CSE formatına uygun bir araştırma yaparken, açık erişim dergiler şu yönlerden avantaj sağlar:

Geniş veri tabanı erişimi
Hızlı yayımlanma süreci
Şeffaflık ve etik denetim
Açık veri setleriyle entegre olma

Bu avantajlar, akademik çalışmaların güncelliğini artırır ve metin içi atıfların kalitesini yükseltir.

CSE Yazımında Açık Erişim Yayınlar için Örnekler

Makale – DOI’li:

Aydemir T, Koç N. 2022. Salinity tolerance in barley cultivars. BMC Plant Biol. 22(1):114. https://doi.org/10.1186/s12870-022-03456-w

Makale – DOI’siz, URL’li:

Karaca M. 2021. Comparative genomics of Arabidopsis ecotypes. eLife. [accessed 2022 Jun 17]. https://elifesciences.org/articles/75931

Yazılım Desteği ile Açık Erişim Kaynak Yönetimi

Zotero, EndNote ve Mendeley gibi yazılımlar açık erişim dergi kaynaklarını otomatik tanımlar ve CSE formatına göre kaynakçaya ekleyebilir. Kullanım önerileri:

DOI ile otomatik kayıt
URL doğrulama
Kaynak türünü “journal article” olarak tanımlama
Creative Commons lisans açıklaması ekleme

Sonuç

CSE sisteminde açık erişim dergiler, bilimsel bilgiye sınırsız erişimi teşvik eden şeffaf ve sürdürülebilir yayın kaynakları olarak öne çıkar. Bu dergilerden alıntı yapılırken, geleneksel hakemli dergilerde olduğu gibi bilimsel ciddiyet, kaynak doğruluğu ve etik kurallar geçerliliğini korur. CSE stiline göre açık erişim kaynak gösterimi yapılırken DOI, erişim tarihi ve doğru dergi biçimlendirmesi gibi teknik detaylara dikkat edilmesi gerekir. Aynı zamanda, predatory dergilere karşı dikkatli olunmalı ve yalnızca güvenilir açık erişim platformlarından faydalanılmalıdır. Bilgiye erişimi kolaylaştıran açık erişim modeli, CSE stiliyle birleştiğinde akademik yazının daha güvenilir, erişilebilir ve etik temelli olmasını sağlar. Öğrencilerden akademisyenlere kadar herkesin bu sistemin sunduğu avantajlardan faydalanarak bilimsel üretimlerini yaygınlaştırması mümkündür.

Akademi Delisi, eğitim ve akademik destek alanında kapsamlı hizmetler sunan öncü bir platformdur. Öğrencilerin akademik başarılarına yön verirken, onları bilgiyle buluşturmayı ve potansiyellerini en üst düzeye çıkarmayı amaç edinmiş bir ekibiz. Sitemiz bünyesinde ödevlerden projelere, tezlerden makalelere kadar geniş bir yelpazede destek sağlıyoruz. Alanında uzman yazarlarımız, öğrencilere özgün içerikler sunarken, aynı zamanda onlara araştırma, analiz ve yazım konularında rehberlik ederek kendilerini geliştirmelerine yardımcı oluyor.

Akademik hayatın zorluklarıyla başa çıkmak artık daha kolay. Akademi Delisi olarak, öğrencilere sadece ödevlerinde değil, aynı zamanda araştırma projelerinde, tez çalışmalarında ve diğer akademik gereksinimlerinde de destek sağlıyoruz. Sunduğumuz kaliteli hizmetler sayesinde öğrenciler zamanlarını daha verimli bir şekilde kullanabilirler. Uzman ekibimiz, her bir öğrencinin ihtiyaçlarına özel çözümler üreterek, onların akademik hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlar.

Gelişmiş kaynaklara erişimden akademik yazım kurallarına, araştırma yöntemlerinden kaynakça oluşturmaya kadar her aşamada öğrencilere destek sunan Akademi Delisi, eğitimde yeni bir perspektif sunuyor. Amacımız, öğrencilere sadece geçici çözümler değil, aynı zamanda uzun vadeli öğrenme ve başarıya giden yolda rehberlik etmektir.

The post CSE Sisteminde Açık Erişim Dergiler first appeared on Akademi Delisi (Tez Yaptırma).

cse metin içi open access - Akademi Delisi (Tez Yaptırma)