Ön Baskı (Preprint) Nedir?

Ön baskı, bir akademik çalışmanın resmi olarak hakemli bir dergide yayımlanmadan önce, açık erişimli dijital platformlarda paylaşılan ilk versiyonudur. Bu çalışmalar, yayıncılara sunulmadan önce veya hakem değerlendirmesi sürecindeyken yazarlar tarafından yayımlanabilir.

Yaygın ön baskı platformları şunlardır:

• arXiv.org (fizik, matematik, bilgisayar bilimi)

• bioRxiv (biyoloji)

• medRxiv (tıp)

• ChemRxiv (kimya)

• SSRN (sosyal bilimler)

• PsyArXiv (psikoloji)

Bu platformlarda yayımlanan çalışmalar genellikle DOI (Digital Object Identifier) ile birlikte sunulur.

CSE Stilinde Ön Baskı Kaynak Gösterimi

CSE, ön baskı makaleleri hakemli yayınlardan ayırarak gösterilmesini önerir. Bu hem çalışmanın statüsünü ortaya koymak hem de okuyucuyu yanıltmamak açısından önemlidir. Preprint kaynaklar, kaynakçaya alınabilir; ancak bu bilgilerin doğru formatta yazılması gerekir.

a. Kaynakça Giriş Formatı (Ad-Tarih Sistemi):

Yazar Soyadı Adının Baş Harfi. Yıl. Makale başlığı [preprint]. Ön baskı platformu. DOI veya URL

Örnek:

Kaplan H, Yılmaz F. 2024. CRISPR-Cas9 techniques in plant genome editing [preprint]. bioRxiv. https://doi.org/10.1101/2024.04.10.039238

b. Metin İçi Atıf:

• Ad-Tarih sisteminde:
  (Kaplan ve Yılmaz 2024)

• Ad-Sayı sisteminde:
  [3]

Ancak CSE stiline göre metin içinde atıf yaparken metin okuyucusunun bilgilendirilmesi açısından “preprint” olduğu özellikle belirtilmelidir. Örnek:

Bu konuya dair önemli bir ön çalışma yayımlanmıştır (Kaplan ve Yılmaz 2024, preprint).

DOI Kullanımının Önemi

DOI (Digital Object Identifier), dijital içeriklerin benzersiz tanımlanmasını sağlar. Preprint makaleler çoğunlukla DOI ile birlikte yayımlandığından, bu numara CSE kaynakça sisteminde mutlaka belirtilmelidir.

DOI’li örnek:

Öztürk N, Demir E. 2023. Atmospheric changes in urban microclimates [preprint]. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2305.02412

Eğer DOI yoksa URL kullanılmalı, ancak erişim tarihi de eklenmelidir:

Öztürk N, Demir E. 2023. Atmospheric changes in urban microclimates [preprint]. arXiv. [accessed 2024 May 2]. https://arxiv.org/abs/2305.02412

Ön Baskıların Kaynakçada Ayırt Edilmesi

CSE stilinde ön baskıların kaynakça listesinde mutlaka “[preprint]” ifadesiyle tanımlanması gerekir. Bu ibare, kaynak bilgilerinde başlıkla birlikte ya da platform adından sonra da verilebilir; her iki kullanım da doğrudur.

Yanlış:

Kaplan H, Yılmaz F. 2024. CRISPR-Cas9 techniques in plant genome editing. bioRxiv.

Doğru:

Kaplan H, Yılmaz F. 2024. CRISPR-Cas9 techniques in plant genome editing [preprint]. bioRxiv.

Preprint ve Yayınlanmış Versiyon İlişkisi

Bir çalışma önce preprint olarak yayımlanıp, daha sonra hakemli bir dergide yayımlanabilir. Bu durumda, çalışmanın yalnızca resmi yayını kaynakçaya eklenmeli, preprint versiyonuna ayrıca atıf yapılmamalıdır. Ancak:

• Makale yayımlandığında başlığı veya içerik kısmı değişmişse

• Preprint’e özel bir tartışma yapılmışsa
  bu durumda her iki versiyona da ayrı ayrı atıf yapılabilir.

Kaynakça örneği:

Kaya E, Tunç R. 2023. MicroRNA networks in aging [preprint]. bioRxiv. https://doi.org/10.1101/2023.03.12.123456
Kaya E, Tunç R. 2024. MicroRNA networks in aging. Aging Cell. 23(2):e13991.

Etik İlkeler ve Bilgilendirme

CSE, preprint kullanımında etik bilinci vurgular. Henüz hakemli süreçten geçmemiş bir çalışmaya atıf yapılırken:

• Bilginin doğruluğu teyit edilmemiş olabilir.

• Bilimsel kanıt düzeyi daha düşük kabul edilir.

• Bu nedenle “preprint” ibaresi açıkça belirtilmelidir.

Özellikle sağlık bilimlerinde preprint kullanımı daha dikkatli yapılmalı, karar destek sürecine doğrudan etkisi olacak çalışmalar sadece hakemli literatürden alınmalıdır.

Yazılım Üzerinde Preprint Kaynak Girişi

EndNote, Zotero ve Mendeley gibi referans yönetim araçları, preprint girişi için özel alanlar sunar.

• Yayın türü: Preprint

• Platform adı: arXiv, bioRxiv, vb.

• Yıl: Yayım tarihi

• Notlar: “Preprint” olarak tanımlanmalı

• DOI veya URL: Mutlaka girilmeli

Bu yazılımlar, CSE stiliyle uyumlu çıktı alırken “[preprint]” ibaresini otomatik yerleştirir.

Sık Yapılan Hatalar

Akademi Delisi, eğitim ve akademik destek alanında kapsamlı hizmetler sunan öncü bir platformdur. Öğrencilerin akademik başarılarına yön verirken, onları bilgiyle buluşturmayı ve potansiyellerini en üst düzeye çıkarmayı amaç edinmiş bir ekibiz. Sitemiz bünyesinde ödevlerden projelere, tezlerden makalelere kadar geniş bir yelpazede destek sağlıyoruz. Alanında uzman yazarlarımız, öğrencilere özgün içerikler sunarken, aynı zamanda onlara araştırma, analiz ve yazım konularında rehberlik ederek kendilerini geliştirmelerine yardımcı oluyor.

Akademik hayatın zorluklarıyla başa çıkmak artık daha kolay. Akademi Delisi olarak, öğrencilere sadece ödevlerinde değil, aynı zamanda araştırma projelerinde, tez çalışmalarında ve diğer akademik gereksinimlerinde de destek sağlıyoruz. Sunduğumuz kaliteli hizmetler sayesinde öğrenciler zamanlarını daha verimli bir şekilde kullanabilirler. Uzman ekibimiz, her bir öğrencinin ihtiyaçlarına özel çözümler üreterek, onların akademik hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlar.

Gelişmiş kaynaklara erişimden akademik yazım kurallarına, araştırma yöntemlerinden kaynakça oluşturmaya kadar her aşamada öğrencilere destek sunan Akademi Delisi, eğitimde yeni bir perspektif sunuyor. Amacımız, öğrencilere sadece geçici çözümler değil, aynı zamanda uzun vadeli öğrenme ve başarıya giden yolda rehberlik etmektir.

The post CSE’de Ön Baskı (Preprint) Kaynakları first appeared on Akademi Delisi (Tez Yaptırma).